wyliczanie podatku wewnątrzwspólnotowego na podstawie nabytego towaru

Wielu przedsiębiorców dotyczy wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) i związane z tym opłaty podatku VAT.  Dziś zajmiemy się omówieniem tych kwestii. Przez niuanse prawne i podatkowe przeprowadzą nas czytelne przykłady i odniesienia do Ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług. Życzę dobrej lektury!

Z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów mamy do czynienia w większości przypadków przywozu towarów z terenu UE do Polski.

REJESTRACJA

Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność, które są czynnymi podatnikami VAT, są obowiązane przed dniem dokonania pierwszej wewnątrzwspólnotowej dostawy lub wewnątrzwspólnotowego nabycia zawiadomić o tym fakcie naczelnika urzędu skarbowego w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R (aktualnie wersja 12).

Do VAT UE muszą się również zgłosić się podatnicy niebędący czynnymi podatnikami VAT, jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju przekroczyła w trakcie roku podatkowego kwotę 50.000zł. Reguluje to art. 97 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług. (zwana dalej u.p.t.u)

podatek VAT UE

Rysunek 1: VAT-R(12)

Podatnik winien zaznaczyć odpowiednią pozycję z części C.3. i w pozycji 62 wpisać przewidywaną datę rozpoczęcia czynności.

DEFINICJA

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT, przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.

WARUNKI SPEŁNIENIA DEFINICJI

1. PRZEDMIOT

Przytoczone w art. 9 ust. 1 u.p.t.u. odwołanie do art. 5 ust. 1 warunkuje, że opodatkowane są tylko dostawy dokonane za wynagrodzeniem. Szerzej opisuje to art. 7, który mówi, co należy rozumieć przez dostawę towarów. Ponadto, art. 11 u.p.t.u. włącza do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przemieszczenie towarów przez podatnika lub na jego rzecz, należących do tego podatnika, z terytorium państwa członkowskiego, innego niż terytorium kraju na terytorium kraju, jeżeli towary te zostały przez tego podatnika na terytorium tego innego państwa członkowskiego w ramach prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa wytworzone, wydobyte, nabyte, w tym również w ramach WNT, albo zaimportowane i towary te mają służyć działalności gospodarczej podatnika

UWAGA:

Przedmiotem WNT zawsze będzie nowy środek transportowy, niezależnie od tego kto jest nabywcą bądź sprzedawcą. Definicja nowego środka transportowego zawarta jest w art. 2 pkt 10 u.p.t.u. Przedmiotem WNT także za każdym razem będą wyroby akcyzowe.

2. NABYWCA

Nabywcą towarów jest podatnik VAT, lub podatnik podatku od wartości dodanej a nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej podatnika, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem VAT (jeżeli całkowita wartość WNT przekracza 50.000zł rocznie).

3. DOSTAWCA

Dokonujący dostawy jest podatnikiem VAT lub podatnikiem podatku od wartości dodanej.

Szczegółowy katalog wyłączeń kiedy przedsiębiorca nie jest zobowiązany do opodatkowania i składania deklaracji w tym zakresie definiuje art. 10 i 12 u.p.t.u.

MIEJSCE OPODATKOWANIA

Jeżeli powyższe warunki zostały spełnione, podatnik ma obowiązek określić miejsce powstania obowiązku  – kiedy dochodzi do opodatkowania w Polsce?

Zgodnie z definicją zawartą w art. 25 u.p.t.u., wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, co nie zawsze oznacza dla polskiego podatnika, że będzie musiał opodatkować towar w Polsce.


Przykład:

Polska spółka zamawia towar z Niemiec, który finalnie trafia do sklepu w Czechach.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie uważa się za dokonane na terytorium Czech i tam powinno zostać opodatkowane, stawką właściwą dla Czech.


  1. Jeżeli spółka poda dostawcy NIP właściwy dla Polski, wewnątrzwspólnowe nabycie towarów uznaje się za dokonane również na terytorium Polski. Aby tego uniknąć, 1) nabywca musi wykazać, że nabycie towarów zostało opodatkowane na terytorium Czech lub 2) nabycie zostało opodatkowane na terytorium Czech ze względu na zastosowanie procedury uproszczonej węwnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej – warunkiem jest wykazanie przez tego podatnika w informacji podsumowującej, w ramach transakcji trójstronnej (o transakcji trójstronnej wkrótce).
  2. Jeżeli przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów nabywcą jest podatnik, lub osoba prawna i nie posiadają NIPu z prefiksem PL, to miejscem powstania obowiązku jest także terytorium kraju (art.26 ust. 2). Przepisu nie stosuje się, jeżeli nabywca podał numer przyznany mu na potrzeby tych transakcji na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, ale tylko wtedy, gdy miejsce zakończenia wysyłki nie znajduje się na terytorium kraju.

MOMENT POWSTANIA OBOWIĄZKU PODATKOWEGO

Zgodnie z art. 20 ust. 5 w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia, i tak:


Przykład:

Podatnik nabył towar 20 stycznia 2016r. W zależności od poniższych scenariuszy moment powstania obowiązku kształtuje się następująco (dot. podatku należnego):

  1. Podatnik nie otrzymał faktury do 15 lutego – obowiązek podatkowy 15 lutego.
  2. Podatnik otrzymał fakturę 28 lutego wystawioną 20 lutego – obowiązek podatkowy 15 lutego.
  3. Podatnik otrzymał fakturę w marcu wystawioną 20 stycznia – pierwotnie obowiązek podatkowy powstał 15 lutego, ale zgodnie z ustawą, podatnik będzie zmuszony do korekty podatku należnego „in minus” w lutym, oraz korekty podatku należnego „in plus” w styczniu. Obowiązek powstał 20 stycznia.

Nie ma znaczenia moment otrzymania faktury. Podatek naliczony zostanie pokazany w dalszej części opracowania.


Warto zaznaczyć, iż zapłata zaliczki, czy otrzymanie faktury zaliczkowej są na gruncie WNT neutralne, co oznacza, że nie rodzi to po stronie podatnika obowiązku podatkowego. Wynika to wprost z uzasadnienia projektu ustawy (neutralność również po stronie podatku dochodowego – przyp.).

W przypadku węwnątrzwspólnowego nabycia towarów wykonywanego w sposób ciągły przez okres dłuższy niż miesiąc uważa się je za dokonane z upływem każdego miesiąca do czasu zakończenia nabyć tych towarów.

Jeżeli mamy do czynienia z nabyciem nowych środków transportowych, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania tych towarów, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej.

Należy podkreślić, że szczególne zasady dotyczą tzw. przemieszczania towarów (art. 12) – obowiązek podatkowy powstaje z chwilą ustania okoliczności, które pozwalają nie uznawać tej transakcji za WNT,  jednak w moim przekonaniu, jest to materiał na odrębny artykuł, gdyż temat jest dosyć obszerny.

Również szczególne zasady dotyczą składów konsygnacyjnych – obowiązek powstaje z chwilą pobrania towarów z magazynu konsygnacyjnego, nie później jednak niż z dniem wystawienia faktury.

PODSTAWA OPODATKOWANIA

Kwestie podstawy opodatkowania reguluje artykuł 30a u.p.t.u.

  1. Podstawą opodatkowania jest wszystko to, co stanowi zapłatę, którą dokonujący towarów otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży. Włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych przez podatnika. Ponadto, podstawa obejmuje podatki, cła i inne opłaty o podobnym charakterze z wyjątkiem kwoty podatku, a także koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opodatkowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy.
  2. Podstawa opodatkowania nie obejmuje natomiast kwot:
  • stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty,
  • udzielonych nabywcy opustów i obniżek cen udzielonych w momencie sprzedaży,
  • otrzymanych  od nabywcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

3. Podstawę opodatkowania obniża się zaś o:

  • kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen,
  • wartość zwróconych towarów i opakowań,
  • zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło,
  • wartość zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w pierwszym akapicie niniejszego rozdziału.

Do podstawy opodatkowania nie wlicza się wartości opakowania, jeżeli podatnik dokonał dostawy towaru w opakowaniu zwrotnym, pobierając kaucję za to opakowanie lub określając taką kaucję w umowie dotyczącej dostawy towaru. Jeżeli natomiast nabywca nie zwróci opakowania w do dnia następnego niż ten, który wynika z umowy, bądź w ciągu 60 dni, jeżeli umownego dnia brak, jest zobowiązany wliczyć wartość opakowań w podstawę opodatkowania.

Warto przypomnieć, że w przypadkach wymienionych w punktach 1-3, obniżenia podstawy opodatkowania dokonuje się w zgodzie z przepisami dotyczącymi zasad ujmowania faktur korygujących, o czym dalszej części.

4. Podstawą opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia w przypadku przemieszczania towarów stanowi cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia – koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów.

ODLICZENIE PODATKU NALICZONEGO

W przypadku nabyć wewnątrzwspólnotowych, podatkiem naliczonym jest podatek należny – art. 86 ust. 2 pkt 4, ale trzeba spełnić poniższe warunki:


Przykład:

Podatnik zwolniony podmiotowo na podstawie art. 113 ust. 1 (obrót netto w roku poprzednim do 150.000zł netto) nabywa towary z Francji.

A) Jeżeli podatnik nie przekroczył kwoty 50.000zł  (art. 10 ust. 2), są dwa wyjścia:

1. Podatnik rejestruje się do VAT UE i kupuje towary ze stawką 0%.

Ponieważ towary nie są wykorzystywane do działalności opodatkowanej, odliczenie VAT jest nieuprawione. Podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT należnego w Polsce oraz złożenia deklaracji VAT-8 (VAT niepodlegający odliczeniu staje się kosztem – przyp.).

2. Podatnik nie rejestruje się do VAT UE i kupuje towary z VAT właściwym dla kraju kontrahenta.

Podatnik nie ma żadnych dodatkowych obowiązków. Sprzedawca opodatkowuje zakup u siebie. W tym przypadku nie dochodzi do WNT. Towar trafia w wartości brutto do ksiąg podatnika

B) Jeżeli podatnik przekroczył kwotę 50.000zł, jest tylko jedno wyjście:

1. Podatnik rejestruje się do VAT UE, patrz punkt A.1.

Tak więc podatnikowi zwolnionemu z VAT, nabywającemu towary we Francji więcej zostanie w kieszeni, jeżeli nie zarejestruje się do VAT UE i zakupi towary z francuskim VAT, gdyż stawka francuska wynosi 20%.


To, że podatnik zarejestruje się do VAT UE nie czyni go podatnikiem VAT czynnym. Zwolnienie dalej obowiązuje, firma jest jedynie zobowiązana do rozliczania zakupów w obrębie VAT UE

  1. Towary muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, dopiero wtedy podatnikowi przysługuje prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo przysługuje w takim zakresie, w jakim podatnik wykorzystuje je do tychże czynności. (art.86 ust. 1)
  2. Podatnik otrzyma fakturę dokumentującą wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w terminie trzech miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy

Przykład:

  • Polski podatnik nabył w ramach WNT urządzenie z Holandii w grudniu 2015r. obowiązek podatkowy powstaje 15 stycznia 2016. Wtedy też podatnik wykazuje VAT należny i naliczony. Jeżeli nabywca nie otrzyma faktury do końca kwietnia, będzie zobowiązany skorygować za ten miesiąc (kwiecień) podatek naliczony.
  • Załóżmy, że faktura została wystawiona prawidłowo – w grudniu, ale dociera dopiero w maju. Podatnik powinien skorygować VAT naliczony in plus w maju oraz skorygować in minus należny i naliczony w styczniu i wykazać ponownie należny i naliczony w grudniu.

3. Prawo odliczenia VAT z WNT powstaje w momencie, w którym powstaje obowiązek naliczenia VAT. Jeżeli podatnik tego nie zrobi, ma na to jak w przypadku faktur krajowych – dwa kolejne okresy rozliczeniowe.


Przykład:

Podatnik nabył towary ze Słowacji w lutym 2016, w tym samym miesiącu otrzymał również fakturę, jednakże z jakichś powodów odprowadził tylko VAT należny. Prawo do pomniejszenia o VAT naliczony przysługuje podatnikowi jeszcze przez marzec i kwiecień (zawsze można złożyć korektę – przyp.).


FAKTURY KORYGUJĄCE

Z uwagi, iż brak jest przepisów szczególnych dotyczących korygowania faktur WNT, należy postępować w zgodzie z art. 86 ust. 19a u.p.t.u. Rozpoznaje się trzy terminy obniżenia wartości wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

  1. W dacie otrzymania faktury korygującej – jeżeli na obniżenie wartości miały pływ zdarzenia już po dokonaniu transakcji, np. udzielony transakcji rabat za terminową wpłatę, bądź reklamacja.
  2. W dacie zwrotu towaru – jeżeli korekta dotyczy zwrotu.
  3. W dacie transakcji pierwotnej – jeżeli korekta dotyczy błędów wartości wykazanych w fakturze pierwotnej np. cena, czy ilość.

Potwierdził to Dyrektor Izby Skarbowej z Poznania w interpretacji indywidualnej ILPP4/443-336/14-2/BA z dnia 2 października 2014r.

Zmniejszenia wartości trzeba odpowiednio ująć w deklaracjach rozliczeniowych VAT oraz deklaracjach podsumowujących VAT UE.

ZASADY PRZELICZANIA FAKTUR Z WALUTY OBCEJ NA PLN

Zasady przeliczania walut obcych na PLN reguluje art. 31a ust. 1, który mówi, że przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Podatnik może wybrać sposób przeliczania tych kwot na złote według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez EBC na ostatni dzień poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego; w takim przypadku waluty inne niż euro przelicza się z zastosowaniem kursu wymiany każdej z nich względem euro.

Czasami zdarza się, że kontrahent umieszcza na fakturze kwoty w walucie obcej i w PLN. W tym przypadku nie ma potrzeby przeliczania faktury z waluty obcej na złotówki.

PRZYKŁAD WYPEŁNIENIA DEKLARACJI VAT-8

rozliczanie podatku należnego

Rysunek 2: VAT-8 (6)

W przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia, podatnik wypełnia poz. 10, w której umieszcza kwotę nabycia (netto = brutto – przyp.), oraz samemu oblicza podatek należny w poz. 11. Stawka podatku należnego zależy od tego, jak dane dobro jest opodatkowane w Polsce, co można łatwo znaleźć w PKWiU z 2008r.

INFORMACJA PODSUMOWUJĄCA: DEKLARACJA VAT UE

informacja o wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarówRysunek 3: VAT UE (3)

Informację podsumowującą w formie papierowej składa się do 15. dnia miesiąca po okresie (miesiącu lub kwartale), za który składana jest informacja. Informację podsumowującą składaną za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się do 25. dnia miesiąca po okresie (miesiącu lub kwartale), za który składana jest informacja.

  • w kolumnie a należy wpisać kod kraju kontrahenta (dostawcy towaru),
  • w kolumnie b należy wpisać poprawny numer identyfikacyjny kontrahenta (dostawcy towaru) nadany przez państwa członkowskie właściwe dla kontrahenta,
  • w kolumnie c należy wpisać łączną wartość nabyć dokonanych w okresie, za który składana jest informacja, dla poszczególnych kontrahentów,
  • w kolumnie d należy zaznaczyć „x” dla tych pozycji, w stosunku do których ma zastosowanie procedura uproszczona, zgodnie z art.135 -138 ustawy, i podmiot wypełniający informację jest w tej procedurze drugim w kolejności podatnikiem.

Jeżeli na informacji podsumowującej zabrakło miejsca, podatnik zaznacza w bloku „F”, że załącza załącznik VAT UE/B. Sposób wypełniania jest identyczny jak w przypadku deklaracji referencyjnej.

informacja o załącznikach vat-ueRysunek 4: VAT UE(3)

 

Pozostałe artykuły księgowego