Wyjaśnienie tego, na czym polega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, zawiera się już w samym tym sformułowaniu. Oznacza ono dokonywanie zakupów w państwach należących do Wspólnoty, czyli Unii Europejskiej, i odnosi się do tych podatników, którzy prowadzą działalność gospodarczą. Z ich punktu widzenia istotne więc są kwestie formalne dotyczące rzeczonych transakcji – szczegółowo określają je przepisy, którym przyjrzymy się w tym artykule.

Kwestia VAT

Szukając definicji potrzebnych do określenia tego, na czym polega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (w skrócie: WNT), trafimy na art. 9 ust. 1 Ustawy o podatku od towarów i usług. Czytamy tam, że termin ten oznacza: „nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz”. Zgodnie z tą ustawą w interesującym nas kontekście opodatkowaniu podlegają:

  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
  • wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W praktyce oznacza to, że każdy przedsiębiorca, który dokonuje transakcji zakupu od innego przedsiębiorcy unijnego, może być – jako nabywca – zobowiązany do naliczenia podatku VAT. Mamy wówczas do czynienia z wewnatrzwspólnotowym nabyciem towarów, które zobowiązuje nabywcę do wykazania VAT-u należnego. Jednak, jeśli zostają spełnione określone przepisami warunki, kupujący zyskuje prawo odliczenia tego podatku. Ponadto, dodajmy, że w myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy, do grona podatników zaliczają się również osoby fizyczne, a także jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, które dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Kiedy mamy do czynienia z WNT

Ustawa o VAT w art. 25 ust. 1 i 2 wskazuje, na czym polega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, poprzez wyróżnienie warunków będących podstawą tego typu transakcji.

  • Po pierwsze: sprzedający i kupujący muszą posiadać status podatnika.
  • Po drugie: towar, który trafia do Polski, musi być przewieziony z innego kraju należącego do UE.

Co do zasady, czynność nabycia towarów podlega opodatkowaniu w tym kraju, w którym kończy się ich transport. W przypadku WNT odbywa się to na zasadzie samonaliczenia podatku. Mówimy wówczas o „odwrotnym obciążeniu”, którego dokonuje nabywca, będący podatnikiem w ramach WNT, a więc podmiotem zobowiązanym do opodatkowania towarów pochodzących z Unii na terytorium swojego kraju nabycia. Zatem – w którym momencie należy zapłacić podatek?

profesjonalne usługi księgowe

Powstanie obowiązku podatkowego

Kwestie dotyczące tego, na czym polega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, obejmują także moment powstania obowiązku podatkowego. Określa go art. 20 ust. 5 ustawy o VAT, gdzie czytamy, że obowiązek podatkowy przy WNT istnieje od momentu wystawienia przed podatnika podatku od wartości dodanej faktury. Nie może to być później niż do 15. dnia w miesiącu następującym po tym, w którym odbyła się dostawa.

Pewnym wyjątkiem jest zakup pojazdu. Wtedy z obowiązkiem podatkowym mamy do czynienia w momencie dostarczenia pojazdu do nabywcy, a nie od chwili wystawienia faktury przez podatnika
podatku od wartości dodanej.

Podsumowanie: na czym polega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

Obowiązujące przepisy wymagają, by podatnik dokonujący WNT był zarejestrowany w VAT-UE jeszcze przed dokonaniem transakcji wewnatrzwspólnotowej. To on, jako strona kupująca, jest zobowiązany do wykazania należnego podatku VAT i jego rozliczenia na terytorium swojego kraju, a jednocześnie ma prawo do odliczenia tegoż podatku. Dlatego – jak pokazują doświadczenia wielu firm z Legionowa – tak ważne jest dokumentowanie sprzedaży, by uniknąć sytuacji, w której zagraniczny sprzedający wystawi błędna fakturę, która skomplikuje wykonanie obowiązków podatkowych w Polsce.